 |
| Çekimlerin bir kısmı Türkiye'de yapılırken, Bulgaristan'da ise Belene Adası'nda yapıldı 📷 siff bg |
Belgesel, totaliter komünist rejim döneminde siyasi muhalifler için kurulan ve Persin Adası’nda bulunan Belene toplama kampında yaşananları, hayatta kalan son mahkûmların tanıklıkları üzerinden anlatıyor. Filmde öğretmenler, doktorlar, mühendisler ve öğrenciler gibi farklı mesleklerden insanların, 1984–1987 yıllarında Türk kökenli Bulgaristan vatandaşlarına yönelik zorla isim değiştirme politikası sırasında yargılanmadan kampa gönderilmesi konu ediliyor.
Film yalnızca yaşanan acı ve baskıyı değil, aynı zamanda dönemin zor koşullarına rağmen sergilenen direniş ve insan onuru örneklerini de ortaya koyuyor. Yapım, hayatta kalanlar ve aileleriyle yapılan 40’tan fazla röportaja dayanıyor ve uzun yıllara yayılan bir hazırlık sürecinin ürünü olarak ortaya çıktı. Çekimlerin bir kısmı Türkiye'de yapılırken, Bulgaristan'da ise Belene Adası'nda yapıldı.
Komünist rejimin adlandırdığı sözde "Soya Dönüş" zorla asimilasyon politikası
Belgeselin temelini oluşturan araştırmalar ise gazeteci Hristo Hristov tarafından yürütüldü. Hristov, yıllardır Belene kampı ve 1980’lerin sonunda buraya gönderilen Türk kökenli Bulgaristan vatandaşlarının hikâyeleri üzerine çalışmalar yapıyor. 1950’lerden beri baskı aracı olarak bilinen kampın, komünist rejimin adlandırdığı sözde "Soya Dönüş" zorla asimilasyon döneminde yeniden açıldığına dikkat çekiliyor.
BNR'ye konuşan yönetmen Dimitır Kotsev, filmde sıradan insanların hikâyelerinin anlatıldığını vurgulayarak,
“Bunlar öğretmen, agronom, şoför ya da öğrencilerdi. Normal hayatlarını yaşarken bir gün devlet onlardan isimlerini değiştirmelerini istedi. Reddettikleri için cezalandırıldılar” dedi.
Belgeselde yaklaşık 30 eski kamp mahkûmu ve yakınları yer alıyor. Birçoğu ilk kez kamera karşısına geçerek yaşadıklarını anlatıyor. Yönetmen, kişisel tanıklıkların bu trajediyi anlamak için en güçlü yol olduğunu belirtiyor.
Bulgaristan'da pek konuşulmayan karanlık tarihin karanlık sayfası
1980’li yıllarda uygulanan zorla asimilasyon politikaları nedeniyle yaklaşık 400 bin kişi Bulgaristan’dan göçe zorlandı, yaklaşık 1 milyon kişi ise doğrudan bu süreçten etkilendi.
Yönetmen Kotsev’e göre filmin en önemli amacı, Bulgaristan tarihinin hâlâ yeterince konuşulmayan bu dönemini gündeme taşımak. O dönemde yaşananlardan sorumlu olanların yargılanmasına yönelik dava ise aradan geçen on yıllara rağmen kesin bir sonuca ulaşmış değil. Kotsev, filmde yer alan insanların intikam istemediğini vurgulayarak,
“Onların tek isteği yaşadıkları acının kabul edilmesi ve adaletin yerini bulmasıdır” dedi.
Yapım ekibinde yönetmen Dimitar Kotsev , senarist Hristo Hristov, görüntü yönetmeni Petar Petrov ve besteci Viktor Stoyanov yer alıyor. Filmin yapımcılığını Lyudmil Hristov üstlenirken, yapım Yeni Bulgaristan Üniversitesi tarafından gerçekleştirildi.
