Bulgaristan sınırında 10 Haziran 1950 gecesi görev başındayken Bulgar sınır muhafızlarının kurşunlarıyla şehit düşen öğretmen, gazeteci ve fikir adamı Arif Necip Kaskatı’nın hayatı kitaplaştırıldı.
Uzun süredir üzerinde çalışılan Atakan Kırkar, “Razgradlı Şehit Arif Necip Kaskatı” adlı kitap, Himalaya Yayınları etiketiyle okurla buluşturdu.
Kitabın yazımına Aralık 2025’te başlandı ve çalışma Mayıs 2026’da tamamlandı. Kitabın yazarı Atakan Kırkar, Temmuz ayında askerlik görevi nedeniyle basım sürecini ertelemek zorunda kaldı. Bu süreçte, 10 Temmuz 2026’da Millî İstihbarat Teşkilatı’nın yaptığı bir paylaşımla Arif Necip Kaskatı’nın hatırasını yâd ettiğini öğrendi.
Uzun yıllar boyunca gölgede kalmış bir ismin yeniden hatırlanmaya başlamasının, çalışmanın gerekliliğini bir kez daha ortaya koyduğu belirtildi. Razgrad’da başlayan ve baskılar, tutuklamalar, işkenceler, kapatılan gazeteler ve zorlu bir hicretle şekillenen Arif Necip Kaskatı’nın hayatı; gazete arşivlerinden diplomatik belgelere, tanıklıklardan aile kayıtlarına kadar çok sayıda kaynaktan izlenerek kaleme alındı.
Kitap, 400’ü aşkın kaynak ve 850’den fazla dipnota dayanıyor. Eserin sonunda ayrıca yaklaşık 60 sayfalık “Belgeler” bölümü bulunuyor.
Arif Necip Kaskatı’nın hayatını kaynaklara bağlı kalarak biyografik bir çerçevede ele alan kitap, aynı zamanda dönemin önemli isimleri ve olayları üzerinden Bulgaristan Türklerinin yakın tarihine de ışık tutuyor. Eserde Mustafa Kemal Atatürk, Mahmut Necmeddin Deliorman, Ahmet Gültekin Arda, Çetin İsbaha, İvan Manolov ve Sabahattin Ali gibi isimlerle bağlantılı dönemsel gelişmeler de Kaskatı’nın hayatı üzerinden aktarılıyor.
Sabahattin Ali’nin katil zanlısını sorgulayan ekipteydi
Kitapta yer alan dikkat çekici ayrıntılardan biri de Arif Necip Kaskatı’nın Sabahattin Ali’nin ölümünün ardından katil zanlısı Ali Ertekin’in sorgulanmasında görev almış olması. Arif Necip’in sorgulama sırasında el yazısıyla tuttuğu 16 sayfalık notlar, yıllar sonra bir müzayedede gün yüzüne çıktı. Kitapta bu notlardan öne çıkan ayrıntılara da yer veriliyor.
Bulgaristan Türklerine yeni harfleri öğretti
Arif Necip Kaskatı’nın hayatındaki önemli dönüm noktalarından biri de Türkiye’de kabul edilen yeni harfleri Bulgaristan Türklerine öğretmek için verdiği kurslar oldu. Yeni harfleri gönüllü olarak öğretmesi nedeniyle öğretmenlik görevinden istifaya zorlandığı belirtiliyor. Razgrad’da babasının defnedildiği eski Türk mezarlığının da bir hafta sonra yerle bir edilmesi, Kaskatı’nın hayatında derin iz bırakan olaylardan biri oldu. Kaskatı, mezarlığın tahrip edilmesine bizzat tanık oldu ve olayın duyulması için girişimlerde bulundu.
Arif Necip Kaskatı, 1948 yılında Edirne’de Millî Emniyet’te tercüman ve sorgu memuru olarak görev yaptı. Son görevinde de not tutmayı sürdürdü ve o döneme ait el yazısı kayıtlar bıraktı. 10 Haziran 1950’de ise Kırkpınar Güreşleri’ni izlediği günün akşamında, görevi gereği sınır köylerini dolaşırken Bulgar sınır muhafızlarının kurşunlarıyla şehit düştü.
Şehadetinden dört yıl sonra, 27 Ocak 1954 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle TBMM tarafından dul eşine ve öğrenim gören kızına vatanî hizmet tertibinden maaş bağlandı. Aradan geçen 76 yıla rağmen Arif Necip Kaskatı’nın adı bugün Edirne’de bir sokakta yaşamaya devam ediyor.
Kitabın yazarı, onlarca yıl unutulan bir ismi yeniden hatırlamanın bir vefa borcu olduğunu belirterek eserin bu borcu ödemek için atılmış küçük bir adım olduğunu ifade ediyor.
“Razgradlı Şehit Arif Necip Kaskatı”
404 sayfa | 15x21 cm | Himalaya Yayınları | ISBN: 978-625-8849-69-1
Satış adresi https://www.himalayakitap.com/product-page/razgradl%C4%B1-%C5%9Fehit-arif-necip-kaskat%C4%B1
Atakan Kırkar
